دانشکده پزشکی - دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی فسا

tech 2

گروه آموزشی بیوشیمی

ایمنی در آزمایشگاه 

آزمایشگاه محلی است که در آن احتمال خطر وجود دارد. این محل محتوی مایعات قابل اشتعال، ظروف شیشه‌ای شکننده و مواد شیمیایی خورنده و سمی است. با این حال اگر پیشگیری و دقت به عمل آید از یک آشپزخانه خطرناک تر نیست.

معمولترین خطرات در یک آزمایشگاه عبارتند از:

  1. آتش سوزی و انفجار 
  2. مواد شیمیایی 
  3. ظروف شیشه‌ای


پیشگیری‌های قابل توجه 

  • تا جایی که ممکن است نگذارید مواد شیمیایی با پوست شما تماس پیدا کند و در صورت تماس موضع تماس را با مقدار زیاد آب یا هر ماده شستشو دهنده مناسب بشویید.
  • همواره روی ظروف معرف‌ها بر چسب نصب کنید، بر روی برچسب نام، فرمول و غلظت معرف را ثبت کنید.
  • در محیط آزمایشگاه جدی باشید. از شوخی اجتناب کنید.
  • هرگز در آزمایشگاه چیزی نخورید و نیاشامید حتی آدامس نجوید.
  • عادت‌هایی هم چون جویدن ناخن و مالیدن قلم به دهان را قطعا ترک کنید.
  • با دستکش از محل کار خارج نشوید.
  • در آزمایش‌هایی که احتمال جهش و یا فوران مواد واکنش دهنده داخل ظرف وجود داشته باشد باید از عینک ایمنی استفاده کنید.
  • هرگز برای کشیدن مواد آزمایشگاهی توسط پیپت از دهان استفاده نکنید.
  • همواره قبل از بازکردن درب ظروف مواد سمی، هود را روشن کنید.
  • همواره الکل، اتر، استون و سایر مواد قابل اشتعال را از شعله دور و در مکان‌های مخصوص خود قرار دهید.
  • برای رقیق کردن اسیدهای غلیظ و به خصوص اسید سولفوریک باید با احتیاط و به تدریج اسید را به آب اضافه کنید و سریعاً محلول را به هم بزنید و مراقب باشید تا هیچ‌گاه بر خلاف آن عمل نکرده و آب را به اسید اضافه نکنید زیرا مخلوط شدن اسید و آب همواره گرمای زیادی تولید می‌کند و در صورتی که آب به اسید اضافه شود به دلیل خروج سریع حباب‌های حاصل از گرمای واکنش قطرات اسید به اطراف پاشیده می شود.
  • همواره درب ظروف حاوی معرف‌ها را خوب ببندید. 
  • همواره از تماس دست‌ها با الکل متانول خودداری کنید. الکل متانول به سرعت از طریق پوست جذب می‌شود، بخارات الکل متانول سمی است در صورت تماس دست‌ها را با آب بشویید.
  • همواره محیط آزمایشگاه را تمیز نگاه داشته، وسایل اضافی را از توی دست و پا دور کنید.
  • هرگز ماده شیمیائی که اضافه آمده جهت صرفه جوئی به ظرف اصلی بر نگردانید.
  • هرگز مواد را جهت وزن کردن مستقیم در کفه ترازو نریزید.
  • هرگز دو ماده مختلف شیمیائی را قبل از آگاهی کامل از نتیجه واکنش با هم مخلوط نکنید.
  • هرگز درب دستگاه سانتریفیوژ را در هنگام چرخش باز نکنید. هرگز با دست از سرعت دستگاه سانتریفیوژ نکاهید.
  • همواره جهت ساختن محلول‌های شیمیائی از آب مقطر استفاده کنید.
  • هنگامی که ماده‌ای را در طرف آزمایشگاهی حرارت می‌دهید هرگز دهانه آن را با دست یا درپوش مسدود نکنید زیرا که احتمال انفجار ظرف و یا جهش مواد داغ از کناره درپوش بسیار زیاد است.
  • در آزمایش‌هایی که احتمال جهش و یا فوران مواد واکنش دهنده داخل ظرف وجود داشته باشد باید از عینک ایمنی استفاده کنید.
  • هنگامی که می‌خواهید بوی مایعی را استشمام کنید هرگز صورت خود را مستقیماً در برابر دهانه ظرف آن نگه ندارید به خصوص اگر مایع داخل آن قبلاً گرم شده باشد.
  • هرگز مواد داخل آزمایشگاه شیمی را مزه نکنید زیرا حتی اگر مواد موجود سمی هم نباشند احتمال آلوده بودن آن‌ها به مواد سمی وجود دارد.
  • برای مخلوط کردن، تکان دادن و به هم زدن مواد داخل ظروف آزمایشگاه هرگز دهانه آن را با دست یا درپوش مسدود نکنید مخصوصاً اگر ظرف محتوی مایعاتی از قبیل اسید یا باز باشد.
  • همیشه بعد از انجام آزمایش‌ها ظروف استفاده شده را ابتدا با آب معمولی کاملاً شسته و سپس یکبار با آب بکشید تا بدین ترتیب کلیه رسوبات باقیمانده از روی جداره ظروف پاک شود.
  • موادی که در مقابل نور تجزیه و یا فاسد می‌شوند را همیشه باید در ظروف تیره نگهداری کنید.
  • از حرارت دادن ظروف شیشه ای و به خصوص ارلن و بشر بر روی شعله مستقیم خودداری کنید و همچنین از حرارت دادن ظروف شیشه‌ای خالی حتی به طور غیر مستقیم هم باید خودداری کرد.
  • در پایان کار، خود را ملزم بدانید وسایل و مواد را در جای خود قرارداده سطح میز کار خود را خوب تمیز کنید.