دانشکده پزشکی - دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی فسا

tech 2

گروه آموزشی پاتولوژی

گروه آموزشی پاتولوژی یکی از با سابقه ترین گروه های آموزشی دانشگاه است که با تکیه بر تجربیات اساتید پیشکسوت ، جذب بهترین و مستعدترین دستیاران و تربیت متخصصین موجب تأثیر شگرف در عرصه آموزش پزشکی و ارتقاء سلامت در کشور شده است .

رشته آسیب شناسی یکی از رشته های تخصصی بالینی پزشکی است که دانش آموختگان این رشته دانش ، بینش و مهارت و در مجموع توانایی لازم و کافی را جهت انجام اقدامات آزمایشگاهی تشخیصی مناسب و لازم بر روی کلیه نمونه های بافتی و غیربافتی اخذ شده از انسان در دوران قبل از تولد ، طول حیات و پس از مرگ را کسب می نمایند تا با بررسی های ماکروسکوپی تا ملکولی و با بکارگیری روش ها و ابزار مناسب و با بیان و تفسیر علت و چگونگی تغییرات پدیدآمده بر اساس وضعیت بالینی بیمار راهنمایی های تشخیصی و توصیه های پیگیری و درمانی مناسب را به پزشکان مسئول درمان بیمار ارائه نمایند.  آسیب شناس مسئول اداره بانک خون بیمارستانها و با توجه به نیاز عضو موثر بانکهای بافتی و سلولی برای امور تشخیصی درمانی و پژوهشی می باشد.

دانش آموختگان رشته تخصصی آسیب شناسی دانش ، مهارت و توانمندی های تخصصی خود را در زمینه های آموزشی، پژوهشی و خدمات سلامتی در اختیار جامعه قرار خواهند داد .

همچنین جهش فناوری در مجموعه علوم مرتبط با بیولوژی از جمله در علم پزشکی تحول اساسی ایجاد نموده و بکارگیری این دستاوردها سهولت ، دقت ، صحت و اثربخشی بیشتر را در امر

 پیشگیری ، تشخیص و درمان بیماری های انسان به ارمغان آورده است . مثال های بسیاری از این موارد که بصورت ابزارها و روش های مختلف تشخیصی و درمانی بوجود آمده اند را می توان در

 کلیه زیرمجموعه های علم پزشکی و شاخه های مختلف آن بازشمرد . استفاده موثر از این امکانات مستلزم کسب دانش جدید مرتبط و کافی و صرف هزینه بیشتر می باشد که این امر ضرورت

 تجدیدنظر در شیوه آموزش پزشکی را ایجاب می کند . در این بین پیشرفت های شگرفی که در امر تشخیص بر مبنای روش های آزمایشگاهی یا همان طب آزمایشگاهی (Laboratory

 Medicine) پدید آمده این حیطه از دانش پزشکی را به یکی از محورهای اصلی در تامین سلامت جامعه بشری تبدیل کرده است. نگاهی دقیق به فرایند طبابت(Practice of

 Medicine) در زمان حاضر موید این امر است که بدون استفاده از امکانات طب آزمایشگاهی پزشکی کمتر پزشکی قادر است اقدام موثری در امر تشخیص و درمان بیماری ها  بعمل آورد و

 اضافه بر آن سیستم های پایش و پیشگیری از بیماری ها نیز از این امر مستثنی نیستند .

تغییر روزمره ، پیدایش نیازهای جدید و بهبود کیفیت ، صحت ، دقت ، حساسیت و اختصاصی شدن روش های آزمایشگاهی در تشخیص بیماری ها این ضرورت را ایجاب می کند که آموزش

 پزشکانی که رشته آسیب شناسی را بعنوان رشته تخصصی برای ادامه تحصیل و در نهایت کار حرفه ای خود در جامعه انتخاب کرده اند مرتبا با شرایط و مقتضیات زمان و نیازها مطابقت داده شود.

تاریخچه رشته پاتولوژی در جهان :

تاریخچه پاتولوژی را می توان از زمانی که روش های علمی در پزشکی متداول گشت شناسایی نمود . اتفاقی که در خاورمیانه در طی سال های طلائی اسلامی و در اروپا در طی رنسانس ایتالیا رخ داد .

بقراط پزشک یونانی و پایه گذار طب علمی در آناتومی و پاتولوژی ستون مهره های انسان کار کرد . جالینوس نیز از آناتومی هرافیلوس وارازیستراتوس(Herophilus and Erasistratus)بحث میکند . درک اینکه بیماری ها باید ازطریق تشریح متدیک و امتحان اجساد بیمار ، اعضای بیمار و بافت بیمارمورد مطالعه قرار گیرند،امروزه یک امر بدیهی است، اما مدرک قابل قبول ثبت شده در انجام اتوپسی واقعی قبل از هزاره دوم در دست نیست یا بسیار اندک است. اگرچه پاتولوژی ازدرک پزشکان اسلامی از زمان ابن سینا ( 1037-980 )میلادی به چشم می خورد ولی نخستین مورد ثبت شده از تشریح بعد از مرگ مربوط به،(Avenzoar 1091-1161) است .او اولین کسی است که نشان داد بیماری پوستی گال ناشی از انگل است . به دنبال وی ابن نفیس ( تولد 1213 )میلادی بود که از تشریح برای اثبات گردش خون ریوی ( 1242 ) استفاده کرد . در قرن پانزدهم ،علم تشریح بطور مکرر توسط پزشک ایتالیاییAntonio Benevini  1403-1502 )(برای مشخص کردن علت بیماری انجام گرفت . این پزشک بعنوان پایه گذار نکروپسی در قلمرو پزشکی شناخته شده است. شاید معروف ترین پاتولوژیستی که در ماکروسکوپی شناخته شده استGiovanni Morgagni(1682-1771)   )باشدکه کتاب معروفش بنام دسیدیوس درسال 1761 منتشر شد . او در این کتاب 600 مورد اتوپسی چه کامل و چه ناکامل را شرح داده که بر مبنای آناتومی و بطور متدیک با انطباق علایم بالینی در زمان حیات نوشته شده است . اگرچه علم تشریح طبیعی در آن زمان متداول بود ولی کتاب دسیدیوس یکی از اولین کتاب هایی است که بطور علمی ارتباط بین تغییرات آناتومی و تظاهرات بالینی را بیان می کند .در اواخر سال های 1800 میلادی تعداد قابل توجهی ازمطبوعات پزشکی درباره یافته های آناتومی ماکروسکوپی و مشخصات آن دربیماری ها منتشر شده است . وسعت تحقیقات پاتولوژی ناشی ازاتوپسی رادراین زمان می توان درکارهای پاتولوژیست معروف وینCarl Rokitansky)(1804-1878دانست . او اصلاً اهل جمهوری چک بود و گفته می شود 20000 اتوپسی را شخصاً انجام داده و در حدود 60000 اتوپسی را در زمان حیات خود نظارت داشته است (کوریکولوم آموزشی گروه پاتولوژی مصوب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ، استاد دکتر مسلم بها دری ).

منشا پاتولوژی میکروسکوپی :

رودلف ویرشو ( 1902-1821 ) در عموم ، بعنوان پدر پاتولوژی میکروسکوپی شناخته شده است . اگرچه میکروسکوپ های مرکب تقریبا از 150 سال قبل از ویرشو رو به تکامل بود با این حال ویرشو از بین پزشکان شناخته شده اولین کسی بود که بر روی تظاهرات بیماری به دقت تکیه کرد و پایه تغییرات منجر به بیماری را از تغییرات سلول دانست ( پاتولوژی سلولی ).  یکی از شاگردان ویرشو به نامJuliusConheim ( 1839-1884 )با کارهای تجربی ، تکنیک های بافت شناسی را برای شناسایی اماس بکار برد و او نخستین کسی بود که پاتولوژی تجربی را معرفی کرد . کنهایم نیز پیشگام  استفاده از روش های فروزن سکشن می باشد که این روش امروزه با میزان وسیعی برای تشخیص بکار گرفته می شود .

تاریخ نگاری آسیب شناسی در ایران:

·         از مندرجات کتاب قانون (1026)میلادی،به نظر می رسد که ابن سینا اولین پزشکی است که تشریح بعدازمرگ راانجام داده باشد.

·         در سال 1230-1229هجری شمسی برابر 1851-1850 میلادی ،در هنگام تشکیل دارالفنون بخشی به نام کلاس طب ایجاد شد که در سال1259 هجری شمسی برابر 1880 میلادی به مدرسه طب تبدیل گردید .

·         دکتر پولاک ،اولین اتوپسی رادر سال1233هجری شمسی برابر با  1854  میلادی در ایران انجام داد.

·         در سال 1255 هجری شمسی برابر با 1876 میلادییک کتاب خطی به نام پاتولوژی تدوین گردید.

·         در سال 1314شمسی ،دکترمصطفی حبیبی گلپایگانی به عنوان اولین متخصص پاتولوژیست از کشور فرانسه به ایران بازگشت    ودر انستیتو پاستور شروع به کارنمود.

·         در سال 1315 اولین آزمایشگاه پزشکی با همت دکتر حبیبی راه اندازی شد.

·         در سال 1316،اولین اتوپسی به دست یک متخصص ایرانی به نام دکتر هاشم هنجن انجام گردید.

·         تا سال 1317 در ایران به رشتۀ پاتولوژی ،تشریح مرضی(Morbid Anatomy)گفته می شد که دکتر حبیبی نام آسیب شناسی را برای آن پیشنهادنمود.

·         در سال 1321 شمسی ،اولین متخصص رشتۀ آسیب شناسی به نام دکتر رحمتیان از این رشته در ایران فارغ التحصیل شد.

·         در سال 1322 شمسی،دکتر حبیبی کتاب آسیب شناسی رادردوجلد منشر نمودوکتاب درسی شد ودرهمین سال،کرسی های آسیب شناسی از بافت شناسی وجنین شناسی در دانشگاه تهران جدا گردید.

·         در سال 1342 گروه های تخصصی آموزشی جایگزین کرسی های قبلی شدند.

·         در سال 1347 تشکیلات آناتومیکال پاتولوژی در دانشکده پزشکی تهران راه اندازی شد.

·         در سال 1370 شمسی هیئت های ممتحنۀ دو گروه آسیب شناسی وآزمایشگاهی(آناتومیکال وکلینیکال) بالینی در هم ادغام شدند.

·         در سال 1378 اولین برنامه آموزشی مکتوب رشتۀ آسیب شناسی نوشته واین برنامه در سال 1390باز نگری شد.

·         در حال حاضر(سال 1393)،تربیت دستیار در این رشته در 15 دانشکده پزشکی دولتی کشور دایر است وحدود 1500 متخصص آسیب شناسی در کشور وجود دارد (کوریکولوم آموزشی گروه پاتولوژی مصوب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ، استاد دکتر مسلم بها دری ).

      امید است با استعانت از خداوند متعال و بهره گیری از علم و تجربه اساتید و پیشکسوتان و سعی و تلاش فراگیران، شاهد موفقیت تمامی آموزش گیرندگان و پیشرفت و توسعه گروه باشیم.

برگرفته از سایت دانشگاه علوم پزشکی تهران